zurawina wieloowocowa

Żurawina wielkoowocowa - Vaccinium macrocarpon

Żurawina w stanie dzikim rośnie na terenach bagiennych i torfowiskach wysokich. Owoce żurawiny zbierane były już przez Indian w Ameryce Północnej, która obecnie króluje w uprawie tych owoców na wyspecjalizowanych plantacjach. Amerykańska żurawina wielkoowocowa została przywieziona do Polski przez prof. Pieniążka w 1951 roku.

Owoce żurawiny zawierają dużo cennych dla zdrowia składników, z których szczególną uwagę zwraca bogactwo pektyn i kwasów organicznych. Dzięki dużej zawartości kwasów owoce żurawiny odznaczają się dużą trwałością i odpornością na gnicie. Mają też bardzo kwaśny smak. Dzięki dużej zawartości pektyn wykorzystuje się je do produkcji różnego rodzaju galaretek, soków, syropów, konfitur, dżemów. Żurawina bogata jest w witaminę C i jod. Zaliczana jest do roślin leczniczych.

Stanowisko

Wybierając miejsce na założenie żurawiniska należy zwrócić uwagę, aby było to miejsce zaciszne, ciepłe i słoneczne. Teren musi mieć uregulowane stosunki wodne i kwaśne, luźne podłoże.

Podłoże

Żurawina nie ma korzeni włośnikowych, ich funkcję spełniają liczne, bardzo drobne korzenie wytwarzane na płożących się pędach. Aby korzenie mogły dobrze pełnić swoją funkcję, gleba musi być porowata. Bardzo dobrze sprawdzą się torfy wysokie o grubszej strukturze. W miejscu przeznaczonym na żurawinisko wybiera się ziemię na głębokość około 10-20 cm. Powstałe zagłębienie uzupełnia kwaśnym torfem, w który sadzi się rośliny. Żurawina bardzo źle znosi zasadowe podłoże, dlatego wskazane jest podsypywanie roślin torfem w każdym sezonie. Najważniejsze, to nie dopuścić do zalania wodą żurawiny w czasie okresu wegetacji. Żurawina bardzo źle to znosi. Dlatego gleba powinna być dostatecznie przepuszczalna. Wskazane jest również piaskowanie plantacji, czyli obsypywanie roślin czystym piaskiem.

Nawożenie

Żurawina wielkoowocowa należy do roślin sadowniczych o małych wymaganiach pokarmowych. Wczesną wiosną oraz w czerwcu można przeprowadzić nawożenie azotowe. Najlepiej stosować siarczan amonu, który poza wnoszeniem do gleby azotu, także ją zakwasza. Gdy na wiosnę wzrost roślin jest silny, lepiej zrezygnować z nawożenia, ponieważ przenawożenie azotem może być gorsze w skutkach niż jego niedobór. Nawozy potasowe i fosforowe powinny być rozsiewane jesienią, gdy krzewy żurawiny są suche. W nawożeniu żurawiny możemy stosować wieloskładnikowe nawozy do borówki amerykańskiej.

Pielęgnacja

Pielęgnacja żurawiny polega na jej cięciu, okrywaniu i obsypywaniu piaskiem. Żurawina to zimozielona i długowieczna krzewinka. Każdego roku tworzą się nowe, długie pędy wegetatywne i krótkie owocujące. Stare, chore, przemarznięte pędy należy wycinać. Co roku wiosną uzupełniać podłoże świeżym, kwaśnym torfem. Jesienią obsypujemy krzewy niewielką warstwą czystego piasku, koniecznie bez domieszki wapna, aby podłoże miało cały czas kwaśny odczyn pH (3,2 – 4,5 pH). Na zimę możemy plantację zalać wodą – żurawina doskonale to znosi. Jednak wraz z rozpoczęciem okresu wegetacji trzeba dbać o to, aby żurawina nie była zatopiona w wodzie. Nie należy dopuszczać również do nadmiernego wysuszenia żurawiniska i dlatego niezbędne jest deszczowanie plantacji w suchych okresach. W bezśnieżne zimy lub na przedwiośniu, gdy nie ma pokrywy śnieżnej, mogą przemarzać wierzchołki pędów. Aby uniknąć strat, można stosować okrywanie plantacji naturalnymi materiałami np. stroiszem – okrywa z gałęzi drzew iglastych.

Dojrzewanie i zbiór jagód

Żurawina wytwarza liczne, długie, płożące się pędy, na których powstają pionowe krótkopędy zakończone pąkami kwiatowymi. Żurawina zaczyna kwitnąć na początku lata (przełom czerwca i lipca). Pojedyncze kwiaty umieszczone są na dość długich szypułkach. Kwiaty są samopylne. Rozwój owocu trwa do około 100 dni i przypada od połowy września do końca października. Dojrzewające owoce zmieniają barwę z jansozielonej na czerwoną. W zależności od odmiany owoce mogą być kuliste, owalne lub gruszkowate. Brązowe nasiona znajdują się w czterech dużych komorach nasiennych. Zbiór owoców może trwać do pierwszych silnych przymrozków. Jagody po zbiorze można przechowywać w chłodnych pomieszczeniach do kilkunastu tygodni. Są też wspaniałym surowcem na przetwory.

Ochrona żurawiny wielkoowocowej

Żurawina jest wrażliwa na różne choroby i szkodniki. Stosując zalewanie plantacji na okres zimy niszczy się znaczną część szkodników i chorób. Do sadzenia należy wybierać zdrowy materiał roślinny, z pędami zdrewniałymi, unikać nadmiernego zagęszczenia krzewów na plantacji, przestrzegać zasad odpowiedniego wyboru stanowiska i przygotowania podłoża. Chorobowo zmienione części roślin wycinać i usuwać z plantacji.

Tekst opracowano z wykorzystaniem literatury:

1. Pomologia, odmianoznawstwo roślin sadowniczych, praca zbiorowa pod redakcją prof. dr Aleksandra Rejmana, Państwowe Wydawnictwa Rolnicze i leśne, Warszawa 1994 r.

2. Strona internetowa zurawina.net