poziomka

Poziomka – Fragaria vesca

W Polsce poziomki dziko rosnące występują na terenie całego kraju. Jest gatunkiem mało rozpowszechnionym w uprawie towarowej. Ze względu na wspaniały smak i aromat są głównie uprawiane w ogrodach przydomowych i na działkach. Owoce poziomki mają dużą wartość odżywczą i smakową. Zawierają łatwo przyswajalne cukry, kwasy organiczne oraz sole potasu, żelaza, fosforu i wapnia, a także witaminy.

Stanowisko

Poziomka jest byliną z wiązkowym systemem korzeniowym i krótkimi pędami nadziemnymi, z których wyrastają liście, kwiatostany i u niektórych odmian pędy płożące, czyli rozłogi. Poziomka jest krótkowieczną byliną. Po trzech, czterech latach plantację trzeba odnawiać, gdyż przy dłuższej uprawie rośliny karłowacieją i mają mało owoców. Stanowisko, gdzie będą rosły poziomki powinno być słoneczne, dostatecznie przewiewne, z dostępem do źródła wody. W suche lata, sadzonki posadzone na słonecznym miejscu, będą wymagały podlewania. Poziomki dobrze rosną i plonują również w pojemnikach, na przykład w większych skrzynkach balkonowych, czy ozdobnych donicach. Ponieważ poziomka ma ładne liście i kwiaty, które wytwarza aż do przymrozków, może pełnić równocześnie rolę rośliny dekoracyjnej. Aromat dojrzewających owoców uprzyjemni chwile relaksu w ogrodzie, czy na tarasie.

Podłoże

Poziomka dobrze rośnie i owocuje na glebach żyznych, o podłożu gliniasto-piaszczystym, zasobnym w próchnicę. Nieodpowiednie jest podłoże suche, piaszczyste, żwirowate, marglowe lub bagienne. Odczyn gleby powinien być zasadowy lub lekko kwaśny i wynosić od 6,0 do 6,5 pH. Ważne są też uregulowane stosunki wodne w glebie. Poziomka nie lubi ani zbyt suchego, ani zbyt mokrego podłoża. Od początku wegetacji do pełni kwitnienia woda wpływa dobrze na zawiązywanie się owoców, od kwietnia do dojrzewania owoców – na ich wielkość, a we wrześniu – na wzrost roślin i owocowanie w roku następnym. Przygotowując się do założenia uprawy poziomek zaczynamy prace jesienią roku poprzedniego. Glebę dokładnie oczyszczamy z chwastów i przekopujemy z przekompostowanym obornikiem. Wiosną sadzimy sadzonki. Dobrą metodą jest zastosowanie czarnej agrowłókniny. Przytłumi chwasty, zatrzyma wilgoć w glebie, nagrzeje podłoże i ułatwi zbiór owoców.

Nawożenie

Do optymalnego wzrostu poziomka potrzebuje niewielkich ilości nawozu. Przed założeniem plantacji glebę wzbogacamy obornikiem lub innymi nawozami zielonymi. Wiosną stosujemy niewielką dawkę nawozu azotowego. W dowolnym terminie możemy zastosować nawóz fosforowy i magnezowy. Poziomki sadzone późnym latem i jesienią zasila się dopiero w następnym roku.

Pielęgnacja

Wiosną, w połowie kwietnia poziomki budzą się do życia. Zaczynają wypuszczać młode listki ze środka korony. W tym czasie usuwamy starsze, suche i chore liście, które chroniły szyjkę korzeniową sadzonek przed przemarznięciem. Wykonujemy wiosenne nawożenie. Jeżeli poziomki uprawimy bez agrowłókniny, rośliny odchwaszczamy. W kwietniu delikatnie pod krzewy podsuwamy ściółkę z czystej od chwastów słomy żytniej lub pszennej. Spełni ona podobną rolę jak agrowłóknina – przytłumi chwasty, ochroni glebę przed utratą wilgoci, ułatwi zbiór owoców. W czasie kwitnienia i nawiązywania owoców dbamy o dostateczną ilość wody w glebie. Na zimę zabezpieczamy sadzonki poziomek przed przemarznięciem poprzez okrycie ich przewiewnym materiałem, np. słomą albo zimową fizeliną. Uprawę poziomek należy po około 4 latach odnowić.

Dojrzewanie i zbiór poziomek

Początek wegetacji poziomki przypada zwykle na drugą połowę kwietnia. Okres kwitnienia jest długi i ciągły. Na jednej roślinie występują jednocześnie i kwiaty, i dojrzałe owoce. Od rozwoju kwiatów do zawiązania owoców upływa około dwóch tygodniu. Najobfitsze owocowanie trwa od połowy czerwca do połowy lipca. Po dwu–, trzytygodniowej przerwie poziomki wznawiają owocowanie i owocują do późnej jesieni, aż do przymrozków. Owoce poziomki należy zbierać całkowicie dojrzałe, wtedy są najsmaczniejsze, słodkie, pełne aromatu. Owoce zbieramy codziennie, delikatnie odrywając je z pędów. Poziomki są przede wszystkim owocem deserowym. Można z nich przyrządzić dżemy, konfitury i soki. Dobrze znoszą mrożenie.

Ochrona poziomki

Sadzonkom poziomek nie służy nadmierna wilgoć i nadmiar nawozu azotowego. W wilgotne lata sadzonki narażone są na choroby grzybowe zwłaszcza plamistość liści. Chorobowo zmienione części rośliny należy wycinać i usunąć trwale z działki (nie kompostować). Poziomki często atakują też roztocza i nicienie. Szkodniki te atakują kwiaty i stożki wzrostu rośliny. Naturalnym sposobem pozbycia się ich jest sadzenie w pobliżu aksamitki. Roślina ta wabi nicienie, a przyczepione do jej korzeni giną z głodu. Dodatkowo zapach aksamitki odstrasza inne szkodniki.

Tekst opracowano z wykorzystaniem literatury:

1. Pomologia, Odmianoznawstwo Roślin Sadowniczych, praca zbiorowa pod redakcją prof. Dr Aleksandra Rejmana Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1994

2. strona internetowa www.hasloogrodnicze.pl, artykuł Uprawa truskawek w polu prof. dr hab. Edward Żurawicz, mgr Agnieszka Maszy

3. strona internetowa www.poradnikogrodniczy.pl/truskawki.php

4. Poradnik uprawy i pielęgnacji truskawek – Niewczas